नरहर कुरुंदकर यांच्या अभ्यासू आणि संवेदनशील लेखणीतून साकारलेला “रूपवेध” हा ग्रंथ म्हणजे कला, सौंदर्यशास्त्र आणि साहित्य या क्षेत्रांतील विविध ‘रूपांचा’ घेतलेला एक सखोल आणि अंतर्ज्ञानी वेध. या पुस्तकात कुरुंदकरांनी केवळ कलेच्या बाह्य स्वरूपाचे वर्णन केले नाही, तर त्यामागील सौंदर्यदृष्टी, कलाकाराची सर्जनशीलता आणि त्या कलेचा समाजमनावर होणारा परिणाम यावर मौलिक चिंतन केले आहे.
या ग्रंथात कुरुंदकरांनी साहित्य, संगीत, नाट्य, चित्रकला अशा विविध कलाप्रकारांचे विश्लेषण केले आहे. प्रत्येक ‘रूपा’च्या निर्मितीमागील प्रेरणा, त्याची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी आणि त्यातील सौंदर्यतत्त्वे ते आपल्या वैशिष्ट्यपूर्ण शैलीत उलगडून दाखवतात. त्यांची मांडणी केवळ शास्त्रीय नसते, तर ती वाचकांना कलेच्या भावनिक आणि तात्विक स्तरांवरही विचार करण्यास प्रवृत्त करते. कुरुंदकरांची व्यापक अभ्यासू वृत्ती आणि त्यांची सौंदर्याची जाणीव या ग्रंथातून स्पष्ट होते.
“रूपवेध” हे पुस्तक वाचकांना कलाकृतींकडे अधिक सूक्ष्मपणे आणि संवेदनशीलतेने पाहण्याची दृष्टी देते. कलेचे सामाजिक कार्य, तिचे सांस्कृतिक महत्त्व आणि मानवी जीवनातील तिचे स्थान यावर कुरुंदकरांनी केलेले भाष्य हे आजही अत्यंत महत्त्वाचे आहे. त्यांची निर्भीड समीक्षा आणि तर्कशुद्ध मांडणी कलेच्या अनेक पारंपरिक धारणांना नवे आयाम देते.
मराठी साहित्य समीक्षा, सौंदर्यशास्त्र आणि कला अभ्यास करणाऱ्या प्रत्येकासाठी हा ग्रंथ एक महत्त्वाचा संदर्भग्रंथ ठरतो. नरहर कुरुंदकर यांच्या बुद्धिनिष्ठ दृष्टिकोनातून कलेच्या विविध ‘रूपां’चे केलेले हे ‘वेध’ वाचकांना कलेकडे अधिक चिकित्सकपणे पाहण्याची आणि त्यातील सौंदर्य अधिक खोलवर अनुभवण्याची प्रेरणा देतात.
