प्रा. नरहर कुरुंदकर यांच्या अभ्यासू आणि चिकित्सक लेखणीतून साकारलेला “रंगविमर्श” हा लेखसंग्रह म्हणजे मराठी नाट्यसृष्टीवर केलेले एक मौलिक आणि बहुआयामी भाष्य. कुरुंदकर यांनी या ग्रंथातून मराठी रंगभूमी आणि तिच्या समकालीन संदर्भांचा केवळ अभ्यास केला नाही, तर त्यामागील सामाजिक, सांस्कृतिक आणि वैचारिक प्रवासाचाही सखोल वेध घेतला आहे. हा ग्रंथ नाट्यविश्वाला नव्या दृष्टिकोनातून पाहण्याची प्रेरणा देतो.
या पुस्तकात कुरुंदकर ‘शारदा’, ‘हिमालयाची सावली’, ‘कौंतेय’ यांसारख्या विविध नाटकांवर पठडीबाहेरची आणि अत्यंत विचारप्रवर्तक टिपणी करतात. त्यांच्या विश्लेषणाची धार केवळ नाटकाच्या संहितापुरती मर्यादित नसते, तर त्यातील कलात्मकता, सामाजिक संदेश आणि एकूणच रंगभूमीवर त्याचा होणारा परिणाम यावर ते भाष्य करतात. त्यांच्या निर्भीड शैलीतून नाटकांच्या मूल्यांकनाला एक वेगळी उंची प्राप्त होते.
‘रंगविमर्श’ केवळ नाटकांवरच थांबत नाही, तर तो कोल्हटकर, पु. ल. देशपांडे, गडकरी यांसारख्या महान नाटककारांच्या व्यक्तिमत्त्वाच्या विविध पैलूंचाही सखोल आढावा घेतो. त्यांच्या निर्मितीमागील प्रेरणा, त्यांच्या लेखनशैलीतील वैशिष्ट्ये आणि त्यांच्या योगदानाने मराठी रंगभूमी कशी समृद्ध झाली, याचे मार्मिक विश्लेषण कुरुंदकर करतात. हे विश्लेषण केवळ चरित्रात्मक नसून, ते त्या नाटककारांच्या विचारविश्वाचाही ठाव घेते.
मराठी रंगभूमीचा इतिहास, नाट्यसमीक्षा आणि नाटककारांचा अभ्यास करणाऱ्या प्रत्येकासाठी “रंगविमर्श” हा ग्रंथ एक महत्त्वाचा संदर्भग्रंथ ठरतो. नरहर कुरुंदकरांच्या बुद्धिनिष्ठ दृष्टिकोनातून मराठी नाटकांचे आणि नाट्यकर्मींचे केलेले हे विश्लेषण वाचकांना मराठी रंगभूमीकडे अधिक चिकित्सकपणे पाहण्याची आणि त्यातील सौंदर्य अधिक खोलवर अनुभवण्याची प्रेरणा देते.
