नरहर कुरुंदकर यांना अन्य मराठी विचारवंतांपेक्षा वेगळे ठरवणारा एक महत्त्वाचा ग्रंथ म्हणजे “जागर”. एक लोकशाहीवादी समाजवादी आणि प्रखर राष्ट्रवादी असलेले कुरुंदकर, स्वातंत्र्य संग्रामातील योगदानामुळे तर परिचित होतेच; पण या ग्रंथातून त्यांच्या राजकीय विश्लेषणाची धार अधिक स्पष्ट होते. स्वातंत्र्य चळवळीतील अग्रणींबद्दल सहानुभूती आणि आदर राखतच, त्यांच्या कार्याचे चिकित्सक मूल्यमापन करण्याचे दुर्मिळ धाडस कुरुंदकरांनी या ग्रंथातून दाखवले आहे.
या पुस्तकात त्यांनी राजकीय वर्तन आणि समस्यांच्या मूलगामी अर्थनिर्णयांवर भर दिला आहे. ‘बुद्धिवाद्यांमधील वैफल्य’, ‘राष्ट्रीय एकात्मतेसाठी भारतीय इतिहासाच्या शालेय अभ्यासक्रमाची पुनर्रचना’, ‘समाजवादी शक्तींचा ऱ्हास’, ‘मार्क्सवाद: सिद्धांत आणि व्यवहार’, ‘विकेंद्रीकरण’, ‘महात्मा गांधी’, ‘नेहरू: शांतीचे अग्रदूत’, ‘धर्मनिरपेक्षता आणि इस्लाम’, ‘धर्मग्रंथ आणि त्यांचे अनुयायी’ अशा अनेक ज्वलंत आणि तत्कालीन महत्त्वाच्या विषयांवर कुरुंदकरांनी या ग्रंथातून प्रकाश टाकला आहे. ‘जागर’मुळे कुरुंदकर एक राजकीय विचारवंत, विशेषतः इस्लाम आणि धर्मनिरपेक्षता या विषयांवरील त्यांचे विश्लेषण, सर्वत्र स्वीकारले गेले.
