नरहर कुरुंदकर यांच्या संशोधक आणि अभ्यासू वृत्तीतून साकारलेला “गोदातीरचे कैलासलेणे” हा ग्रंथ, मराठवाड्याच्या समृद्ध सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक वारशाचा घेतलेला एक सखोल आणि भावनिक मागोवा आहे. गोदावरी नदीच्या काठी वसलेल्या या प्रदेशाला लाभलेले ऐतिहासिक महत्त्व, येथील कला, संस्कृती आणि जीवनशैलीचे कुरुंदकरांनी अत्यंत बारकाईने आणि प्रेमळपणे दर्शन घडवले आहे.
या पुस्तकात कुरुंदकर मराठवाड्याच्या मातीतील अनेक अज्ञात पैलू, ऐतिहासिक घटना आणि त्यातून घडलेली संस्कृती उलगडून दाखवतात. गोदावरीच्या काठी बहरलेल्या विविध कला, साहित्य, संत परंपरा आणि समाजाच्या जडणघडणीत या प्रदेशाचे योगदान किती महत्त्वाचे होते, याचे ते विश्लेषणात्मक विवेचन करतात. हे पुस्तक केवळ ऐतिहासिक माहिती देत नाही, तर ते वाचकांना मराठवाड्याच्या आत्म्याशी जोडण्याचा प्रयत्न करते.
“गोदातीरचे कैलासलेणे” हे नावच या ग्रंथाचे वैशिष्ट्य सांगते. जसे वेरूळचे कैलास लेणे हे स्थापत्य कलेचा एक अद्भुत नमुना आहे, तसेच कुरुंदकरांनी मराठवाड्याच्या संस्कृतीला एक अद्भुत लेणे म्हणून सादर केले आहे. त्यांची सूक्ष्म निरीक्षणशक्ती, माहितीची सखोल मांडणी आणि रंजक शैली यामुळे हा ग्रंथ वाचकाला इतिहासाच्या प्रवासात सहजपणे घेऊन जातो.
मराठवाड्याचा इतिहास, संस्कृती आणि स्थानिक वैशिष्ट्ये यांचा अभ्यास करणाऱ्या प्रत्येकासाठी हा ग्रंथ एक महत्त्वाचा ठेवा आहे. नरहर कुरुंदकरांच्या बुद्धिनिष्ठ दृष्टिकोनातून मराठवाड्याच्या गौरवशाली परंपरेचे केलेले हे दर्शन वाचकांना आपल्या इतिहासाचा अभिमान बाळगण्यास आणि त्यातून प्रेरणा घेण्यास प्रवृत्त करते.
