नरहर कुरुंदकर यांच्या अभ्यासू आणि चिंतनशील लेखणीतून साकारलेला “वाटचाल” हा ग्रंथ म्हणजे त्यांच्या वैचारिक आणि सांस्कृतिक प्रवासाचा, तसेच त्यांच्या दृष्टिकोनाचा एक विस्तृत आरसा. या पुस्तकातून कुरुंदकरांनी मराठी साहित्य, संस्कृती, राजकारण आणि समाजजीवन या क्षेत्रांमध्ये केलेल्या ‘वाटचाली’चा, त्यात आलेल्या अनुभवांचा आणि त्यातून त्यांनी घेतलेल्या महत्त्वाच्या भूमिकांचा सखोल मागोवा घेतला आहे.
या ग्रंथातील लेख वाचकांना कुरुंदकरांच्या विचारांच्या निर्मितीची प्रक्रिया, त्यांचे विविध सामाजिक आणि सांस्कृतिक प्रश्नांवरील चिंतन आणि त्यांच्या मतांची धार समजावून घेण्यास मदत करतात. त्यांची सूक्ष्म निरीक्षणशक्ती, ऐतिहासिक जाण आणि तर्कशुद्ध मांडणी यामुळे ते कोणत्याही विषयाला केवळ स्पर्श करत नाहीत, तर त्याच्या मुळाशी जाऊन सत्य उलगडण्याचा प्रयत्न करतात. हे पुस्तक म्हणजे महाराष्ट्राच्या विचारविश्वातील एका महत्त्वाच्या टप्प्याची नोंद आहे.
“वाटचाल” हे पुस्तक वाचकांना केवळ माहिती पुरवत नाही, तर ते त्यांना बदलत्या सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीत एका विचारवंताने कशी भूमिका घ्यावी, यावर विचार करण्यास प्रवृत्त करते. कुरुंदकरांची निर्भीड शैली, त्यांची प्रामाणिक अभिव्यक्ती आणि प्रत्येक विषयाकडे पाहण्याचा त्यांचा बुद्धिनिष्ठ दृष्टिकोन या ग्रंथातून प्रभावीपणे समोर येतो. हे पुस्तक म्हणजे एका मोठ्या माणसाच्या विचारप्रवाहातील ‘वाटचाल’ अनुभवण्यासारखे आहे.
मराठी साहित्य, विचार, समाजकारण आणि सांस्कृतिक इतिहास यांचा अभ्यास करणाऱ्या प्रत्येकासाठी हा ग्रंथ एक महत्त्वाचा ठेवा आहे. कुरुंदकरांनी मांडलेले हे विचार आजही तितकेच प्रासंगिक आहेत, जे वाचकांना केवळ बौद्धिक खाद्य पुरवत नाहीत, तर त्यांना आपल्या समाजाच्या आणि संस्कृतीच्या ‘वाटचाली’बद्दल अधिक खोलवर चिंतन करण्यास मदत करतात.
