नरहर कुरुंदकर यांच्या लेखणीतून साकारलेला “निवडक – ग्रंथवेध” हा ग्रंथ म्हणजे मराठी साहित्यातील विविध महत्त्वाच्या ग्रंथांचे घेतलेले सखोल आणि चिकित्सक विश्लेषण. या पुस्तकात कुरुंदकरांनी केवळ पुस्तकांचा परिचय करून दिला नाही, तर त्या साहित्यकृतींच्या अंतरंगात शिरून त्यामागील विचार, लेखक आणि तत्कालीन समाजाचा परस्परसंबंध उलगडून दाखवला आहे.
कुरुंदकरांची ही ‘ग्रंथवेधा’ची पद्धत केवळ समीक्षणापुरती मर्यादित नसते. ते एखाद्या ग्रंथातील साहित्यमूल्ये, त्याचे सामाजिक भाष्य, भाषिक सौंदर्य आणि तत्कालीन सांस्कृतिक संदर्भ यांचा बारकाईने अभ्यास करतात. त्यांच्या धारदार तर्काने आणि व्यापक अभ्यासू वृत्तीने ते प्रत्येक ग्रंथाचे एक वेगळेच, अनेकदा अनपेक्षित असे पैलू वाचकांसमोर ठेवतात. यामुळे वाचकांना केवळ ग्रंथाची ओळख होत नाही, तर त्यामागील बौद्धिक आणि वैचारिक विश्वाचीही अनुभूती येते.
“निवडक – ग्रंथवेध” हे पुस्तक वाचकांना मराठी साहित्यातील महत्त्वाच्या कलाकृतींकडे नव्या दृष्टिकोनातून पाहण्याची प्रेरणा देते. कुरुंदकरांची निर्भीड शैली, त्यांची चिकित्सक विचारसरणी आणि साहित्याकडे पाहण्याची त्यांची विशिष्ट पद्धत या ग्रंथातून स्पष्ट होते. या ग्रंथातील प्रत्येक ‘ग्रंथवेध’ हा केवळ समीक्षेचा भाग नसून, तो एका प्रज्ञावंत विचारवंताच्या दृष्टिकोनातून साहित्यकृतीचे केलेले पुनर्मूल्यांकन आहे.
मराठी साहित्य समीक्षा आणि अभ्यास यांच्या क्षेत्रात हा ग्रंथ आजही अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. कुरुंदकरांनी सादर केलेले हे ‘ग्रंथवेध’ आपल्याला केवळ पुस्तकांची नव्याने ओळख करून देत नाहीत, तर साहित्याच्या माध्यमातून समाजाचे आणि मानवी मनाचे अनेक पैलू उलगडून दाखवतात. त्यामुळे, हे पुस्तक प्रत्येक साहित्यप्रेमी आणि विचारप्रवृत्त वाचकाने अवश्य वाचावे असे आहे.
